Mae gwefan Golwg 360 yn ‘cael ei hail-ddylunio’, un tudalen ar y tro. Dyma’r neges ddoe:

Mae gwefan Golwg360 yn cael ei hail-ddylunio. Rydyn ni hefyd yn ffreshau Lle Pawb. Felly, bydd yr is-wefannau yn diflannu am ychydig ddyddiau’n awr ac yn dod yn ôl ddydd Gwener, Gorffennaf 3 – gyda’r tudalennau newyddion ar eu newydd wedd. Diolch i chi i gyd am eich cefnogaeth.

Prynhawn ‘ma fe aeth ychydig o newidiadau yn fyw. Mae’r dudalen groeso ddi-bwynt wedi mynd, gyda’r defnyddwyr yn cael ei ail-gyfeirio i’r hafan newyddion (er fod llun y stori nodwedd wedi torri ar hyn o bryd).

Mae nhw wedi cael gwared o’r gallu i ddewis ychwanegu adrannau a dewis rhanbarth. Efallai fod hyn dros dro tra fod gwaith yn cael ei wneud i’w ddiwygio, ond mae hyn yn datrys ar unwaith y broblem o ddefnyddwyr yn gweld adrannau’n diflannu. Dim mwy o glirio cwcis! Fe allwch chi dal wneud smonach o’r dudalen drwy greu dolenni arbennig er enghraifft ond fe ddylech chi allu fynd nôl i’r Hafan eto a fe fydd popeth yn iawn.

Mae’r HTML tu ôl i bob stori wedi newid a’i wneud yn lanach nag o’r blaen, sy’n gwneud hi’n bosib rheoli yr arddull yn llwyr drwy CSS. Mae hyn wedi ei wneud ar gyfer pob stori yn yr archif hefyd. Does dal dim amser ar erthyglau a mae’r ffontiau dal yn hyll, felly gobeithio fydd newid pellach i’r CSS yn y dyfodol agos.

Oherwydd y newid i’r HTML, roedd angen i fi wneud newid bach i’r sgript sy’n crafu’r newyddion ar gyfer Golwg Arall. Dim byd rhy gymleth yn y pen draw.

Mae’r wefan i’w weld yn llawer cyflymach hefyd, efallai oherwydd nad yw’n gorfod gwneud gymaint o ymholiadau SQL i arddangos tudalennau wedi’i addasu ar gyfer pob defnyddwyr.

Dwi’ ddim yn hollol siwr pam fod gymaint o ymdrech wedi mynd fewn i newid y wefan bresennol. Efallai fod hyn yn achub y sefyllfa dros dro tra fod gwefan newydd yn cael ei adeiladu? Pwy a ŵyr.

Ydych chi, fel fi, wedi syrffedu ar drafod fethiannau Golwg 360 a wedi cael llond bol o ddisgwyl iddo weithio’n “iawn”? Wel mae gen i un pwt bach arall i’w bostio, nid fod gen i lawer o newyddion da i’w gynnig i chi.

Deg diwrnod ar ôl lansiad (cynta) Golwg 360 ar Fai 15fed wnes i ddanfon llythyr ebost at Alun Ffred Jones, y Gweinidog dros Treftadaeth yn y Cynulliad. Roedd yr ebost yn mynegi fy mhryderon ynglŷn a safon y gwaith ar y wefan a’r ffaith fod tipyn o niwl dros bwy yn union ddatblygodd y wefan ac i le aeth yr arian. Erbyn hyn mae’r niwl wedi clirio cryn dipyn.

Fe ges i ymateb i’r ebost ar Fehefin 16eg gan swyddog ar ran y Gweinidog. Dwi am gyhoeddi (gyda chaniatad) darnau o’r ymateb gyda rhai sylwadau pellach gen i.

Rwy’n gwerthfawrogi eich pryder am y wefan newydd ond rydym yn gobeithio y caiff Golwg360 gyfle i ddangos ei photensial dros yr wythnosau a’r misoedd nesaf.

Dyma sydd wedi cael ei ddweud o hyd – arhoswch am ychydig wythnosau a misoedd (ar ôl aros am 12 mis ers i Golwg ennill yr arian). Os oedd y wefan wedi diwallu yr anghenion sylfaenol (h.y. dangos erthyglau newyddion mewn ffordd syml, deniadol a hawdd i’w ddefnyddio) fyddai neb wedi cwyno. Fe fyddai unrhyw ddatblygiadau pellach yn fonws. Os ydych chi’n ceisio creu gwefan ‘chwyldroadol’ (heb yr arian na’r arbenigedd) mi fyddwch chi’n siwr o syrthio’n fflat ar eich gwyneb. Gwell o lawer yw creu sylfaen cadarn a adeiladu wrth i’r gynulleidfa dyfu.

Mae cwmni Tinopolis (oedd yn rhan greiddiol o gais cwmni Golwg Cyf. a enillodd y tendr i ddarparu’r gwasanaeth – a hynny mewn cystadleuaeth agored) yn gweithio i gywiro’r problemau technegol ac mae’n dda gweld bod y gwasanaeth sylfaenol yn gweithio i bwrpas profi cychwynnol erbyn hyn, a bod Golwg Newydd a’i isgontractwyr yn glir ynglŷn â’r camau datblygu nesaf.

Mae’n wir fod Tinopolis yn gweithio i gywiro’r wefan ond y rheswm am hyn yw mai nid nhw ddatblygodd y wefan yn y lle cynta (er mai ei henw nhw oedd ar y tendr) a ni chafodd y wefan ei brofi yn ddigon da yn y lle cynta. 6 wythnos ar ôl lansio fasen i’n disgwyl iddyn nhw fod wedi cywiro y problemau sylfaenol o leia. Mae’n amlwg nad yw hi’n hawdd gwneud hyn oherwydd safonau isel y wefan i gychwyn.

Ni fyddai cwmni Golwg Newydd yn honni arbenigedd mewn adeiladu gwefannau, ond roedd gan TV Everywhere brofiad o redeg a datblygu cynlluniau o’r math hwn ac mae gan Tinopolis Interactive adran gref yn arbenigo yn y maes. Mae’r ddau gwmni hyn, y mae gan Golwg gytundeb â nhw, yn gwmnïau Cymreig.

Yn sicr mae Tinopolis wedi datblygu rhai gwefannau yn y gorffennol ond nid dyna eu cymhwyster craidd. Mae yna nifer o gwmnïau bach yng Nghymru sydd yn llawer mwy adnabyddus am adeiladu gwefannau, gyda llond llaw yng Nghymru yn cyflogi rhwng 15-40 o staff ers bron i bymtheg mlynedd. Mae TV Everywhere yn gwmni un-dyn sydd yn arbenigo mewn rhoi fideo ar y we ond ‘sdim golwg o bortffolio ehangach o ddatblygu gwefannau aml-bwrpas.

Yn ôl cyfarwyddwr TV Everywhere, Iolo Jones, doedd gan Tinopolis ddim yr amser ac adnoddau i adeiladu’r wefan a felly fe ddaeth ei gwmni e i’r adwy drwy all-ffynonnellu’r gwaith i gwmni o India. Nid oedd gan TV Everywhere unrhyw rôl wrth ddatblygu’r wefan felly – heblaw “rheoli’r prosiect”. Fe dalwyd £8,400 am y gwaith yma ond nid arian cyhoeddus a ddefnyddiwyd yn ôl Mr Jones.

Mae datblygwyr yn India yn gallu gweithio am gost o tua $5-20 yr awr (wnawn ni fod yn geidwadol a dweud $15). Mae cost datblygwyr ym Mhrydain yn gallu amrywio cryn dipyn yn dibynnu ar faint a phrofiad y cwmni. Mi fyddai $75 yr awr yn gyfradd dda iawn os oeddech chi am gael gwaith safonol gyda rhywfaint o ddisgownt ‘noddiant’. Felly i gwmni yn ynysoedd Prydain mi fyddai’r cyllid ar gyfer y gwaith o leia 5 gwaith yn fwy – £40,000+

Mae £8,400 yn swnio fel bargen felly? Yn sicr mi fyddai’n fargen os oedd y wefan o safon uchel ac yn gyfatebol i’r gwaith allai fod wedi ei wneud gan gwmni Cymreig. Mewn ffordd – fyddai neb ddim callach a fyddai gan neb unrhyw reswm i ymchwilio i pwy adeiladodd y wefan.

Fe fydd y wefan yn cydymffurfio â’r ddeddfwriaeth ac mae darpariaeth ar gyfer gwasanaeth RSS, er bod Golwg Newydd hefyd yn gorfod ystyried yr agweddau masnachol sy’n rhan bwysig o gynllun busnes y cwmni. O ran dylunio, fe effeithiodd y problemau technegol ar y diwyg cychwynnol ond y mae gwelliannau wedi digwydd ers y lansio, a rhagor i ddod.

Mae ganddyn nhw gynllun busnes? Sut mae darparu RSS yn effeithio ar yr agwedd masnachol? Mae’r gwasanaeth RSS/Twitter gan Golwg Arall wedi profi’n llwyddiannus a ffordd effeithiol o hyrwyddo’r wefan (er fod pawb wedi syrffedu â’r problemau technegol parhaol). Mae’r ffaith fod y diwyg yn cael ei ‘wella’ wrth fynd yn ei flaen yn dangos nad oedd datblygiad y wefan yn un cadarn a safonol o’r dechrau a felly fe wastraffwyd yr arian wrth ddatblygu’r wefan.

Fe nododd y cwmni’n glir yn y lansio mai cyfnod prawf fyddai’r cyfnod cychwynnol ac y byddent yn falch o dderbyn sylwadau gan ddefnyddwyr. Yn anffodus, fe amharodd y problemau technegol ar y cyfnod prawf hwnnw, ond mae’n dechrau digwydd o ddifri nawr.

Oedden nhw ddim o ddifri i ddechrau? Mae’n edrych i fi fel petai pawb yn trio gwadu fod unrhyw gamgymeriadau mawr wedi’u gwneud o gwbl (stori debyg i’r aelodau seneddol a’u treuliau). Unwaith i’r Gweinidog dderbyn yr ‘adroddiad‘ gan y Cyngor Llyfrau ar y mater yma, gobeithio fe fydd rhywun yn cymeryd y cyfrifoldeb a phenderfynu ail-ddatblygu’r wefan o’r cychwyn gyda chynllun cadarn a chyllid addas.

Mi fyddai’n benderfyniad dewr ond yn un gwbl angenrheidiol os yw Golwg 360 am fod yn wefan newyddion llwyddiannus yn y tymor hir.

Dyma fideo o’n camera gwe yn y swyddfa. Casglwyd y lluniau dydd Mercher diwethaf o 4-11pm.

Mae’n fis ers lansiad cyntaf gwefan Golwg 360 a mae yna llawer iawn o drafodaeth wedi bod ers hynny. O ran y wefan, ychydig iawn sydd wedi newid. Dwi’ ddim yn disgwyl newidiadau radical i’r wefan o fewn mis, yn enwedig oherwydd fod Tinopolis wedi gorfod cywiro gwallau mewn cod cwmni arall a gwneud hynny ‘am ddim’.

Er hyn, mae yna nifer o newidiadau bach fyddai’n hawdd iawn i newid er mwyn gwneud y wefan yn fwy defnyddiol. Wna’i ddim sôn am bethau fel ‘defnyddio gwirydd sillafu’ a ‘gwella safon yr ysgrifennu’ er fod hynny wedi bod yn feirniadaeth gyson gan eraill. Dyw hyn ddim yn newid y ffaith fod angen ail-ddatblygu y wefan o’r dechrau chwaith.

Dyma restr byr o awgrymiadau wnes i ddanfon at Olygydd Golwg heddiw:

1. Cael gwared a’r dewis ‘nifer/eitemau rhanbarth’ ar yr adrannau. Mae’n arafu’r wefan ac yn weddol ddi-bwynt. Dwi wedi gwylio nifer o bobl yn defnyddio’r wefan a does neb yn deall ei fod yna. Hyd yn oed ar ôl dangos be sy’n bosib – ychydig iawn sy’n deall pwrpas y sustem i addasu/ychwanegu adrannau, nac yn deall sut i’w weithio.

   Er enghraifft, beth yw ei bwrpas ar yr adran ‘Prydain’ neu ‘Rhyngwladol’? Erthyglau rhyngwladol sy’n berthnasol i Gaerdydd? Does yna ddim un (a fasen i ddim yn disgwyl rhai).

   Efallai fod hi’n well cael adran ‘newyddion lleol’ lle all pobl ddewis eu ardal lleol i weld y newyddion perthnasol.

2. Defnyddio’r gofod sydd ar gael i roi prif bennawd y stori ar draws y dudalen (does dim angen y testun ‘yn ôl’ chwaith am fod hynny yn weithred sy’n rhan o bob porwr gwe).
3. Rhoi dyddiad ac amser llawn ar bob stori, ynghyd a ‘amser diweddaru’ os yw stori yn cael ei newid ar ôl ei gyhoeddi.
4. Yn yr adran ‘Sylwadau’, nodi pwy yw awdur y darn (hyd yn oed ‘Y Golygydd’ os ydyn nhw’n adlewyrchu barn y cwmni nid unigolyn).
5. Cael gwared o fylchau di-angen rhwng paragraffau a safoni ar maint/diwyg y testun drwy CSS yn hytrach na gadael i’r newyddiadurwyr newid maint/lliw ffontiau.

   Dyma dri enghraifft lle mae hyn yn mynd o’i le (a mae yna lawer mwy): [1] [2] [3]

6. Dangos y lluniau ar y prif dudalennau yn eu maint cywir e.e. 150x150px yn hytrach na 160x160px
7. Newid yr hysbysebion fel nad ydyn nhw’n symud neu’n fflachio rhy gyflym. Os ydyn nhw’n fflachio fwy na unwaith bob 2 eiliad mi fyddan nhw’n gwneud hi’n anodd i rhai pobl (sydd a nam ar eu golwg) ddarllen yr erthyglau. Hefyd mae rhai hysbysebion yn ymddangos ddwywaith ar yr un dudalen.

   Mae’n bosib dadle fod llawer gormod o hysbysebion ar y wefan i gymharu gyda gwefannau tebyg a mae ymchwil yn dangos fod un hysbyseb ar bob tudalen yn fwy effeithiol o ran tynnu sylw’r darllenwr na nifer o rai aflafar – mae pobol yn dueddol o ‘diwnio allan’ y rhain. Mae’n werth edrych ar ymchwil y ‘guru’ gwe Jakob Nielsen er fod ei farn yn reit eithafol ac yn anghyffyrddus i nifer o bobl marchnata.

8. Cuddio y dudalen ‘Gymorth‘ sydd yn embarasing o wag ar hyn o bryd (ac yn Saesneg).

Dwi ddim wedi gwneud unrhyw sylw am wasanaeth Golwg 360 ers tipyn am mod i’n disgwyl i weld sut y fyddai’r gwasanaeth yn datblygu, ond mae’n werth edrych nôl ar beth sydd wedi digwydd ers y ‘lansiad’ (yr un cynta ar 15 Fai 2009, nid yr ail yn y Senedd a nid y trydydd pan fydd y wefan yn lansio go-iawn, rhywbryd cyn diwedd 2011?).

Yn fuan iawn ar ôl lansio fe welwyd y problemau technegol a fe gafwyd rhain eu trafod yn helaeth ar Faes-e, Twitter ac amryw o flogiau ynghyd a llefydd eraill siwr o fod nad ydw i’n ymwybodol ohonynt.

Fe roedd tri elfen i’r trafodaethau yma:

1. Rhwystredigaeth gyda problemau technegol y wefan
2. Sylwadau am ansawdd y gwaith dylunio a technegol ar y wefan
3. Beirniadaeth am natur yr erthyglau, safon y newyddiaduraeth a’r gwaith golygu

Fe roedd 1 yn deillio yn uniongyrchol o 2, ond fe drwsiwyd y broblem yn yr wythnos neu ddau gynta. Er hyn mae’r problemau technegol sylfaenol yn y wefan yn dal i achosi problemau i bobl ar adegau, yn enwedig os yw rhywun yn dilyn dolen i’r wefan wedi eu gopïo o ‘sesiwn’ rhywun arall (er enghraifft, dilynwch y ddolen yma). O ran rhif 3, mae’n hawdd addasu arddull y testun ar ôl derbyn adborth – dyw hi ddim mor hawdd trwsio problemau sylfaenol o fewn gwefan heb ei ail-ddatblygu o’r dechrau.

Ychydig iawn o sylw roddwyd i’r problemau yma gan y cyfryngau torfol yn gyffredinol a roedd y BBC yn amlwg yn petruso dros grybwyll y stori am resymau golygyddol/gwleidyddol. Roedd y rhithfro yn llawer mwy ‘rhydd’ i roi sylwebaeth di-duedd ac eitha manwl o ffaeleddau technegol y wefan a felly yn wasanaeth gwerthfawr ar adeg lle’r oedd cyfryngau torfol yn anwybyddu neu osgoi y stori.

Er hyn fe gafwyd un stori yn y Daily Post yn sôn am y problemau technegol. Rhaid hefyd diolch i Vaughan Roderick am rhoi sylw i’r mater ar ei flog er y ‘sensitifrwydd’ o wneud hynny.

Gyda llaw, mae’n werth edrych nôl ar gofnod Vaughan am y datganiad gwreiddiol lle roedd llywodraeth y Cynulliad yn datgan faint o arian fyddai ar gael ar gyfer datblygu gwasanaeth newyddion dyddiol yn Gymraeg. Mae’n bosib gweld lle ddechreuodd trafferthion Golwg yn y lle cynta. Mae’n cynnwys sylwadau perthnasol fel “Ydy’r £600,000 yn seiliedig ar unrhyw gynllun busnes?” (nac oedd yn amlwg) a “Pwy arall tybed? Mae Golwg yn gwadu”. Ie wir?

Tra roedd y cyfryngau yn anwybyddu’r mater, fe wnaeth gwefan cachu360 ymchwilio i ddatblygiad y wefan a dod o hyd i’r cysylltiad gyda cwmni datblygu gwefannau o India. Gyda chaniatad, fe wnes i wneud copi statig o’r wefan am fod y wefan ei hun am gau lawr.

Yn y cyfamser, roeddwn i wedi mynd ati i greu porthiant RSS a chyfrif Twitter ar gyfer lledu’r erthyglau o Golwg 360 a mae hyn wedi bod yn llwyddiannus iawn.

Ar ddiwrnod y ‘lansiad’ y wefan yn y Senedd (3 Mehefin 2009), fe gafwyd adroddiad gan Aled Scourfield ar newyddion S4C yn sôn fod y gwaith wedi ei wneud gan ‘gwmni arall’ heb ddatgelu unrhyw fanylion. Er hyn, roedd yr ymchwil ar gyfer yr adroddiad wedi defnyddio canfyddiadau cachu360 a chyfraniadau eraill o’r we. Fe godwyd nifer o gwestiynau hefyd gan Alun Cairns ar y diwrnod yma sydd wedi ei nodi yn y stori yma.

Gyda’r cwestiynau wedi eu codi yn y Senedd, fe wnaeth Alun Ffred gyhoeddi ddoe ei fod wedi gofyn i’r Cyngor Llyfrau am adroddiad ynglyn a’r problemau. Dwi’n gobeithio y fydd yr adroddiad yn ystyried mwy na dim ond y problemau technegol cychwynnol. Mae yna nifer o gwestiynau pwysicach i ofyn o ran sut aeth Golwg ati i ddatblygu’r wefan, sut dyfarnwyd y gwaith ac ati.

A dyna ni wedi cyrraedd heddiw, lle mae Golwg Newydd Cyf wedi gwneud datganiad sy’n codi cwestiynau pellach. Mae Golwg wedi pwysleisio nad oes unrhyw ‘arian cyhoeddus’ wedi ei ddefnyddio i greu y wefan, sydd yn swnio fel ‘bargen’ i bobl lleyg efallai. Ond mae’n gysyniad gwbl naïf i unrhyw un sydd wedi datblygu gwefannau ac efallai mai dyma’r rheswm pam fod datblygiad wedi y wefan wedi cael gymaint o drafferthion.

Does dim un cwmni (yng Nghymru neu India) yn gallu gwneud gwaith safonol ‘am ddim’ a fe fyddai wedi bod yn gwell buddsoddiad o arian cyhoeddus i neilltuo cyllid penodol i adeiladu’r wefan yn broffesiynol. Wedi’r cyfan, conglfaen y cais am yr arian gan Golwg Newydd oedd creu gwefan gyda newyddion dyddiol a felly roedd angen cyllido ar gyfer datblygu gwefan gyda cynsail technegol gadarn ar gyfer y dyfodol.

Yn amlwg, fe gafodd Tinopolis y bai am y wefan er mai’n amlwg erbyn hyn nad nhw wnaeth y gwaith datblygu. Dyna’r siawns mae unrhyw gwmni yn gymryd wrth is-gontractio gwaith ac os oedd Golwg/Tinopolis wedi bod yn onest o’r dechrau ynglyn a hyn, mae’n bosib fe fyddai llai o embaras a pwyntio bysedd wedi digwydd. Er hyn fe wnaeth Tinopolis gymeryd y cyfrifoldeb o lunio manyleb technegol (specification) a nhw hefyd ddylai fod wedi bod yn cadw golwg ar y gwaith datblygu o’r dechrau i’r diwedd i wneud yn siwr fod yr is-gontractwr yn gwneud y gwaith yn iawn. Os oedd y wefan wedi ei ddatblygu yn dda – mae’n sicr mai Tinopolis fyddai wedi cymeryd y clod er mai is-gontractwr oedd wedi gwneud y gwaith. Mae’n anodd teimlo rhy’n flin dros Tinopolis felly.

Fe ddaeth hi hefyd yn amlwg fod cwmni arall – TV Everywhere – wedi cymryd y cyfrifoldeb o ‘reoli’ y gwaith o adeiladu’r wefan a wedi is-gontractio y gwaith datblygu i gwmni Indinfotech o India. Mae’n anodd credu nad oedd Golwg a Tinopolis yn ymwybodol o hyn. Os nad oedden nhw’n gwybod neu’n poeni am bwy oedd yn gwneud y gwaith datblygu, mae’n dangos tipyn o naïfrwydd ar eu rhan nhw.

Roedd cwmni TV Everywhere yn cael eu redeg gan Iolo Jones, er fod y cwmni mewn trafferthion am nad yw wedi cofnodi cyfrifon gyda Tŷ’r Cwmniau. Erbyn hyn mae Mr Jones wedi gadael ei swydd fel cadeirydd cwmni Telesgôp, un arall o’r ‘partneriaid’ yng ngwasanaeth Golwg 360.

Un peth sy’n amlwg i mi o’r ffars yma yw nad yw rhedeg busnes ar sail rhyw cynghrair llac o ‘bartneriaid’ yn gweithio’n dda iawn. Gwnewch fusnes ar sail cytundebau cadarn rhwng cwmnïau, a mae digon o sgôp i drafod ‘noddiant’ neu dermau ffafriol er mwyn arbed arian h.y. gwneud y gwaith ar sail costau a nid elw.

Dwi’n edrych ymlaen i weld beth fydd ymateb y Gweinidog Diwylliant yn y pendraw a hefyd rhaglen Y Byd Ar Bedwar sydd yn debyg o roi sylw i’r mater cyn bo hir.