Mae’n 60 mlynedd ers trychineb Aberfan, digwyddiad a gyffyrddodd pawb yng Nghymru mewn rhyw ffordd. Ar y pryd roedd fy nhad yn fyfyriwr yn Abertawe. Dyma rhai o’i atgofion:<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
\n
Fe ddigwyddodd trychineb erchyll Aberfan ar yr unfed ar hugain o Hydref 1966. Fe laddwyd 116 o blant a 28 o oedolion pan lithrodd tomen lo dros Ysgol Gynradd Pantglas. Fe apeliodd yr awdurdodau am wirfoddolwyr, ac fe aeth nifer ohonom ni lan o\u2019r coleg. Fe gawson ni rhaw yr un ar \u00f4l cyrraedd y safle, a\u2019r gwaith a rhoddwyd i ni oedd ymuno a\u2019r dynion oedd yn agor cwteri i arwain y d\u0175r bant o wyneb y glo. Ond roedd y sefyllfa yn anobeithiol.<\/p>\n\n\n\n
Roedd y glaw yn dal i ddod lawr, roedd y niwed wedi ei wneud, a doedd y llu o ddynion oedd yno yn gallu gwneud dim argraff ar y broblem anferth o\u2019n cwmpas. Fe ffindes i mas ar \u00f4l priodi Ann fod ei chwaer Jean, wedi bod yn athrawes yn Ysgol Pantglas, ond wedi gadael ei swydd yno rhyw dair blynedd cyn y ddamwain.<\/p>\n\n\n\n
Er i nifer o bobol s\u00f4n wrtho i dros y blynyddoedd am yr ardd goffa barchus oedd wedi ei chodi ar safle Ysgol Pantglas, ac am feddau chwaethus y plant yn y fynwent, fedrwn i ddim gwynebu dychwelyd, ac yn wir roedd clywed unrhyw gyfeiriad at y drasiedi yn wewyr llwyr i mi.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n
Ac yna, un flwyddyn, fe ofynnodd Jean i fynd a hi i Aberfan er mwyn iddi edrych o gwmpas yr ardal lle bu\u2019n byw ac yn dysgu. Ac fe aethon ni i safle\u2019r ysgol, ac i\u2019r fynwent. Does dim geiriau i ddisgrifio\u2019r profiad. Dim ond nodi fod y penillion yma oedd wedi eu sgrifennu ar feddau tri o\u2019r plant bach a gollodd eu bywydau yn cyfleu y cwbwl am y tristwch a\u2019r hiraeth torcalonnus a ddioddefodd eu rhieni.<\/p>\n\n\n\n<\/figure>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
<\/figure>\n<\/blockquote>\n\n\n\n