Fe drefnwyd rhaglen arbennig ‘Noson Gwylwyr’ (sydd ymlaen heno) gan S4C ymhell cyn y cynlluniau presennol i gyllido S4C drwy’r drwydded teledu.

Mae ffynhonnell a maint cyllid y sianel yn fater gwleidyddol a mae angen trafodaeth ar wahan ar gyfer hynny, mewn cyd-destun ehangach a phenderfyniad ar bwy sy’n rheoli materion darlledu yng Nghymru. Dwi wedi ebostio S4C i ofyn iddyn nhw beidio trafod y cyllid heno neu o leia gyfyngu ar y drafodaeth hynny.

Beth sy’n bwysig i’r gwylwyr yw beth sydd yn ymddangos ar y sgrîn ac os oes rhaglenni atyniadol sy’n ddifyr a gafaelgar. Pwy bynnag sy’n ariannu S4C mi fydd toriadau yn digwydd beth bynnag a dwi’n sicr fod posib arbed arian mewn nifer o feysydd (mae nifer o fewn y diwydiant wedi sôn am y gwastraff arian sydd wedi bod dros y blynyddoedd).

Mae angen i’r sianel ail-edrych ar sut mae nhw’n comisiynu rhaglenni. Dwi’n credu fod comisiynwyr y sianel a rhai cynhyrchwyr wedi mynd yn ddiog a hunan-foddhaol. Mae hyn yn ddatblygiad naturiol mewn unrhyw gorff sydd yn fonopoli. Does gan S4C ddim cystadleuaeth na chymhelliad allanol i wasanaethu’r gynulleidfa yn well – efallai fod angen edrych am ffyrdd y gall syniadau am raglenni Cymraeg gael eu cynhyrchu tu allan i S4C.

Does dim rheswm o gwbl pam na allai’r Cynulliad ei hun ddechrau sianel deledu ei hunain (heblaw arian a’r cymhelliad gwleidyddol wrth gwrs). Mi fyddai’n ddrud darlledu sianel yn y ffordd draddodiadol (ar Freeview/Sky) ond mae digon o ffyrdd eraill i ddosbarthu cynnwys ar lein fyddai’n cyrraedd cynulleidfa byd-eang gyda mwy o wylwyr potensial na S4C. Does dim rhaid trio creu sianel llinol o 7am-12am, ond yn hytrach rhoi cyfle ysgrifennwyr, cyfarwyddwyr, perfformwyr a phobl greadigol eraill i arbrofi.

Un o fy hoff gyfresi yn y 90au oedd sioe ‘Adam & Joe’ a gafodd ei wneud ar gyllid bach iawn a’i ddarlledu mewn slot ‘arbrofol’ ar Channel 4. Roedd y gyfres yn dibynnu ar greadigrwydd dau unigolyn, syniadau gwych, golygu slic a dim byd mwy na hynny. Oes yna bobl yr un mor greadigol yng Nghymru? Dwi ddim yn gwybod – mae yna rai enghreifftiau prin iawn ar YouTube ond os oedd hi’n bosib rhoi cyngor, arweiniad ac ychydig bach o gymorth technegol mae’n bosib fydden ni’n gwybod yr ateb.

Beth bynnag, fe gawn ni weld heno os ydi S4C wir wedi ei ‘deall hi’ neu a fyddan nhw’n parhau yn yr un rhigol.

Yn lle talu bob tro i fynd ar y bws mae’n bosib defnyddio’r cerdyn. Mae’n bosib llwytho’r cerdyn gyda arian o flaen llaw neu ar y bws, hyd at gyfanswm o 50 punt. ‘Does dim byd newydd iawn yn hyn – mi fydd llawer yn gyfarwydd a cherdyn Oyster yn Llundain a mae yna gynlluniau tebyg mewn nifer o ardaloedd yn Lloegr.

Y peth sy’n fy synnu i yw fod yn rhaid defnyddio arian ar y bws i ychwanegu at y credyd neu fynd i swyddfa Bws Caerdydd yn Wood Street. Dim sôn am dalu ar lein na system sy’n ychwanegu yn awtomatig fel sydd ar gerdyn Oyster. Mae’n debyg y bydd pobl sy’n talu am docyn tymor drwy ddebyd uniongyrchol yn cael credyd wedi ei ychwanegu i’r gerdyn ond ‘dyw hynny ddim gwerth i deithwyr achlysurol.

Yn y gwaith rydy’ ni wedi bod yn gweithio ar nifer o wefannau ‘top-up’ i gwmniau bysus o Loegr – yn wir mae’n rhan sylweddol o’n gwaith yn ddiweddar. ‘Dyw e ddim yn syml mae’n wir, a mae tipyn o gymlethdodau wedi codi yn ein gwaith ni. Er hyn, mae rheoli cyfrifon a thalu am bethau fel hyn ar lein yn nodwedd reit sylfaenol i unrhyw wasanaeth ers blynyddoedd maith.

Beth yw hi nawr.. bron yn 2011? Croeso i Gaerdydd.. dinas ar flaen y gad.

Ar y trên hefyd dwi’n sylwi fwy o ferched yn defnyddio ffonau HTC. Oes patrwm yma? Dwi’n amau fod e rhywbeth i wneud a diwylliant ‘macho’ cwmni Apple. Mewn rhyw ffordd ryfedd mae nhw wedi cymryd drosodd o Microsoft fel ‘bwli’ y byd cyfrifiadurol. Mae personoliaeth y pennaeth Steve Jobs i’w wneud a hyn dwi’n siwr ond dwi’n credu fod y ffordd mae Apple yn marchnata hefyd yn apelio fwy at ddynion.

Wrth ryddhau cynnyrch newydd mae Apple yn creu ‘râs’ lle mae cyfrinachedd yn bwysig i ddechrau gyda leaks o wybodaeth tactegol. Mae hyn yn creu cystadleuaeth i gael y wybodaeth ddiweddaraf sy’n arwain at un diwrnod ‘mawr’ lle mae rhaid ymladd i fod y cynta yn y ciw i brynu’r teclyn newydd. Mae hyn yn apelio at gîcs a gîcs gwrywaidd yn sicr.

Heb fod yn rhy ystrydebol dwi’n credu fod merched yn hoffi cymharu wrth siopa a ddim mor frwd dros fod y cynta i’r felin, a bod yn early adopter. Mae yna ddigon o gîcs benywaidd hefyd a mae nhw hefyd yn edrych ar y specs a’r dechnoleg tu ôl i declyn, ond does sdim rhaid fod yn rhan o’r ‘râs’.

Dim ond damcaniaeth yw’r uchod, ond mi fyddai’n ddiddorol iawn gweld unrhyw ystadegau ar y defnydd o ffonau clyfar gan y ddau ryw.

Mae’n debygol mai geiriau unigol fyddai llawer o’r cynnwys yn hytrach na brawddegau llawn a felly fe fyddai’n bosib cyfieithu y trwch o’r geiriau drwy eiriadur neu cof-gyfieithu. Hyd yn oed o ystyried y gwaith o wirio’r testun a’i roi yn y fformat cywir ar gyfer y gêm dyw’r gost ddim mwy na rhyw 2 neu 3 mil.

Mae rhywun yn trio cymryd mantais fan hyn – naill ai pwy bynnag sy wedi rhoi yr amcanbris, neu y cwmni gemau eisiau’r gwaith am ddim.

Dwi ddim yn gwybod os yw’r canghellor yn deall cweit faint o waith fydd angen i bobl newid eu systemau. Dyw’r gyfradd ddim wedi newid ers 1991, felly ychydig iawn o raglennwyr sydd wedi ystyried nad yw’r gyfradd dreth yn ‘gysonyn’ ond yn ‘newidyn’.

Gawn ni weld beth fydd y cyhoeddiad swyddogol ond dwi’n gallu gweld dipyn o ruthro prynhawn ‘ma i newid gwefannau i ddefnyddio’r cyfradd newydd. Fel mae’n digwydd mi fydd yn reit syml gwneud hyn ar gyfer y rhan fwyaf o wefannau gan fod y gyfradd yn cael ei storio mewn un man yn y cod. Mae nifer o’r gwefannau rydyn ni wedi adeiladu yn gorfod delio gyda trethi lleol yn America a mae cyfrifo hynny llawer mwy cymleth na unrhyw beth ym Mhrydain.

Dwi newydd wneud arolwg cyflym o’r gwefannau yn ein gofal ni a mi fydd angen newid tri ffigwr:

• 17.5 -> 15
• 1.175 -> 1.15
• 7/47 -> 3/23 (dyma esboniad o’r ffracsiynau yma)

Beth sydd ddim yn amlwg yw sut y bydd S4C yn darlledu ei fersiwn nhw yn Nghymru yn ogystal a C4 – heblaw ein bod ni’n mynd nôl i’r hen ffordd o ‘opt-owts’ rhanbarthol. Wrth gwrs fe fyddai’n gwneud synnwyr i gael C4 HD a ‘S4C MU’ ar loeren hefyd erbyn yr amser hynny.

Fe wnaeth Tinopolis lot o ffys rhai blynyddoedd yn ôl fod eu cyfleusterau darlledu yn HD er nad oedd unrhyw fodd o ddarlledu rhaglenni fel Wedi 3 a Wedi 7 yn y fformat yna. Ydyn ni wir yn barod ar gyfer Angharad Mair mewn HD?

Pa fath o lawdriniaeth fyddai hynny ‘te? Ydi’n deg i ddweud nad yw newyddiadurwyr y BBC yn deall y gwahaniaeth rhwng rhyw a rhywioldeb?

Fe wnaeth cyd-weithiwr i mi cael trafodaethau gyda nhw 9 mlynedd yn ôl ynglyn a adeiladu gwefan fyddai wedi bod a cynllun dwyieithog (sydd yn ddi-bwynt braidd os nad yw cwsmer yn fodlon cyfieithu’r cynnwys). Os ydyn nhw am newid agwedd o ddifri nawr, efallai yr hoffen nhw roi cynnig i brynu urc.co.uk oddi wrthon ni? Mi fyddai’n arbed ni rhag cael ymholiadau di-ri am yr ‘United Reform Church’.

Ychydig iawn o fanylion technegol pendant sydd yn yr erthygl. Fel ddwedodd Scotty, “ye cannae change the laws of physics”, felly sut mae’r ddyfais anhygoel yma’n gweithio? Ar ôl ychydig o gwglo fe ddes i ar draws disgrifiad byr ar wefan y Royal Society, a mae’r gwirionedd yn dechrau dod i’r amlwg.

“project will look to demonstrate” – dyw’r ddyfais ddim yn bodoli eto. “low cost, advanced optical modems” – mae’r dechnoleg yma ar gael yn barod, ond ar gyfer cysylltiadau o fewn rhwydweithiau sy’n rhedeg yn llwyr ar dechnoleg ffibr-optig; o fewn cwmnïau cyfathrebu mawr neu ganolfannau data. Mae’n bosib cael rhwydweithiau ffibr optig o un pen y wlad i’r llall – mae gan y cwmni (llawer mwy cyfoethog) sydd drws nesa i ni gysylltiad ffibr-optig 100Mb rhwng eu swyddfeydd yng Nghaerdydd a Llundain.

Mae defnyddio’r dechnoleg yn y cartref yn swnio’n ardderchog, ond nad yw hyn yn rhoi’r cart o flaen y ceffyl? Mae pob cartref yn y wlad wedi eu cysylltu i’r gyfnewidfa drwy wifren gopr, felly ychydig iawn o ddefnydd yw modem optig i’r cartref os nad oes yw’r wifren yn cael ei newid am un ffibr-optig hefyd.

Mae nifer o wledydd yn datblygu gwasanaethau “ffibr i’r cartref” ar gyfer y rhai gyda pocedi dwfn iawn. Ym Mhrydain amcangyfrir y byddai hi’n costio o leia’ £15biliwn i newid rhwydwaith BT o gopr i ffibr. Yn y dinasoedd mawr, mi fydd y ‘farchnad’ yn cyflymu’r datblygiad yma gyda nifer o gwmnïau yn edrych ar ddatblygu rhwydweithiau o’r fath. Mae cwmni a ddechreuodd yng Nghymru – H₂0 yn gwneud hyn ar gyfer busnesau ond sylwch nad yw’n gwneud synnwyr iddyn nhw weithredu yng Nghymru ar hyn o bryd.

O ran sefyllfa Cymru – ychydig iawn o gystadleuaeth sydd yma’n barod a felly BT yw’r unig gwmni mewn sefyllfa i ddarparu’r dechnoleg newydd. Fel gyda ADSL rhai blynyddoedd yn ôl ni fydd y cwmni yn buddsoddi heb ryw sicrwydd o adennill y gost. Dwi’n credu fyddwn ni’n parhau i weld storïau ffantasiol yn y wasg am rhai blynyddoedd i ddod.