Y bwriad oedd creu ‘jiwcbocs’ o fideos fyddai’n chwarae’n ddi-dor. Mae yna lawer o fideos gan fandiau Cymraeg ar YouTube – rhai wedi eu cymeryd o fideos ‘swyddogol’ a wnaed ar gyfer rhaglenni teledu fel Fideo 9, Y Bocs, Syth a Bandit. Mae eraill yn fideos amatur o gigs neu rhai wedi eu creu gan y defnyddwyr. Dwi wedi dewis defnyddio y fideos swyddogol wnaed ar gyfer y teledu (sy’n cynnwys perfformiadau byw mewn stiwdio) am mai rheina ar y cyfan sydd o’r ansawdd orau ac yn ddiddorol i’w gwylio.

Wnes i ddarganfod cod JavaScript ar y we gan rhywun oedd wedi sgrifennu sgript i ddangos ‘playlist’ o fideos a defnyddiais hwnnw fel sail. Roedd y sgript yn defnyddio rhestr o fideos wedi ei cofnodi yn y cod eu hunan, ond roeddwn i eisiau rhywbeth oedd yn gofyn i’r gweinydd am fideo newydd ar hap. Roedd angen tipyn o newidiadau felly i ychwanegu galwad i’r gweinydd drwy Ajax. Wedyn wnes i sgrifennu ychydig o god PHP ar y gweinydd er mwyn rheoli pa fideos oedd yn cael eu chwarae.

Unwaith mae fideo yn gorffen chwarae, mae’r cod yn danfon yr hen ID i’r gweinydd er mwyn cofnodi sawl gwaith mae’r fideo wedi ei ddangos. A mae’n danfon ID newydd yn ôl (wedi ei ddewis ar hap ond ddim yr un ID ac o’r blaen). Mae gwybodaeth am y gân yn cael ei ddanfon hefyd er mwyn dangos yn yr adran ‘Yn Chwarae’.

I orffen, wnes i adeiladu ffurflen bach syml er mwyn derbyn cynigion am fideos newydd – mae’r ffurflen yn chwilio os yw’r fideo ar gael yn barod. Ac yn olaf – enw. Dewisiais i ‘Fideo 9.0‘ mewn teyrnged i’r gyfres arloesol Fideo 9 (lle daw llawer o’r fideos ar y rhestr).

Dwi wedi treulio tua 3 noson ar adeiladu y system mor belled felly beth allwn i wella ac ychwanegu?

• Gwneud y fideos i chwarae gefn wrth gefn yn fwy llyfn (ond dwi’n credu mai cyfyngiad gyda’r ffordd mae YouTube yn gweithio yw hyn)
• Dangos jingl neu hysbyseb bob 30 munud
• Cadw cofnod o’r fideos sydd wedi eu gwylio fel nad yw cân yn cael ei ail-ddangos o fewn yr un sesiwn
• Creu tudalen sy’n rhestru’r caneuon sydd ar gael yn y gronfa ddata, i’w wneud yn haws i bobl gynnig fideos newydd
• Cyfyngu y rhestr chwarae i ganeuon o gyfnodau arbennig (80au, 90au, 00au) neu math o berfformiad (fideo ar ffilm, gig byw, fideo amatur)
• Rhoi mwy o wybodaeth am ffynhonnell y fideo. Dwi’n cofnodi peth o hwn yn barod, ond dyw pob fideo ar YouTube ddim yn rhoi’r wybodaeth
• Mae llawer o’r fideos wedi eu recordio o’r darllediad teledu ac yn cynnwys cyflwyniadau o’r rhaglen neu ddarnau o’r gân flaenorol neu’r un dilynol. Er fod hyn yn ddiddorol yng nghyd-destun hanesyddol, dwi eisiau dechrau/gorffen y fideo yn y man cywir. Dwi wedi ceisio gwneud hyn yn barod ond fe fydd angen gwella’r dechneg.

Ar hyn o bryd mae 76 o draciau yn y gronfa sydd yn 5 neu 6 awr o gerddoriaeth. Mi fasen i’n falch o gael ymateb, cwestiynau neu unrhyw welliannau.

Fe roedd Geocities yn boblogaidd iawn gyda bandiau, labeli a ffansîns Cymraeg, yn cynnwys Fitamin Un, Welsh Bands Weekly, Brechdan Tywod, Radio Amgen, Llwybr Llaethog, Trawsfynydd Lo-Fi Liberation Front, Zabrinski, GHR2 a mwy.

Mae yna nifer o brosiectau wedi ceisio cadw archif o Geocities cyn iddo gau lawr, a mae’r Internet Archive yn le da i gychwyn (er fod bylchau ynddo yn enwedig gyda’r lluniau). Dwi wedi creu archifau fy hun dros y blynyddoedd, nid yn unig o wefannau ar Geocities ond o wefannau Cymraeg arall sydd wedi diflannu. Efallai ga’i gyfle i’w atgyfodi nhw rhywbryd.

Mae’n debygol mai geiriau unigol fyddai llawer o’r cynnwys yn hytrach na brawddegau llawn a felly fe fyddai’n bosib cyfieithu y trwch o’r geiriau drwy eiriadur neu cof-gyfieithu. Hyd yn oed o ystyried y gwaith o wirio’r testun a’i roi yn y fformat cywir ar gyfer y gêm dyw’r gost ddim mwy na rhyw 2 neu 3 mil.

Mae rhywun yn trio cymryd mantais fan hyn – naill ai pwy bynnag sy wedi rhoi yr amcanbris, neu y cwmni gemau eisiau’r gwaith am ddim.

Mae’r cwestiwn yn codi felly.. pam lansio gwefan oedd ddim wedi ei orffen a chreu gymaint o heip, hysbysebu ar fysiau ac yn blaen? Mae Golwg Newydd Cyf wedi dangos nad oedd ganddyn nhw unrhyw syniad sut i greu gwefan dda a mae nhw nawr yn dibynnu ar awgrymiadau darllenwyr ar beth i wneud.

Mi fasen i a nifer o bobl eraill yn y diwydiant cyfryngau newydd wedi bod yn hapus i brofi fersiynau cynnar o’r wefan er mwyn cynnig awgrymiadau a syniadau ar gyfer y dylunio, technoleg a chynnwys y wefan. Mi fase pawb sydd eisiau gweld y wefan yn llwyddo wedi bod yn fodlon rhoi y fath ymgynghoriad am ddim dwi’n siwr. Dwi ddim yn siwr faint fase hynny wedi ei gyflawni gan mod i’n dechrau amau pwy adeiladodd y wefan ac os mae rhywun yn Tinopolis wnaeth neu a gafodd ei raglennu yn rhad gan rywun yn India?

Ond gwell peidio cwyno gormod, mae nhw wedi bod yn destun sbort am amaturiaeth ei prosiect ond dwi’n siwr y bydd cyfarwyddwyr cwmni Golwg Newydd wedi dysgu’r wers. Dwi’n byw mewn gobaith.

Yn wahanol i deithio i’r gofod, dyw creu gwefan ddim yn ‘rocket science’. Oes mae yna heriau, problemau, gwallau annifyr a mi all fod yn broses hir a phoenus. Er hyn os ydych chi’n: adeiladu tîm da o’ch cwmpas; dewis technoleg addas; defnyddio dulliau synhwyrol o ddatblygu meddalwedd – mae’n bosib creu gwefannau cymleth iawn mewn ychydig fisoedd.

Dros y penwythnos dwi wedi datblygu gwefan sy’n cymeryd y cynnwys o wefan Golwg 360 a’i gadw mewn cronfa ddata WordPress. Mae hyn wedi cymeryd tua 6 awr i ddatblygu sgriptiau Perl sydd yn ‘crafu’ y testun a’r lluniau oddi ar wefan Golwg. Roedd hyn yn llawer mwy trafferthus nag oeddwn i’n ddisgwyl oherwydd y llanast o HTML a CSS sydd yng nghrombil y wefan. Roedd tipyn o waith profi ac ail-brofi er mwyn cael testun y newyddion allan mewn fformat call. Fe gymerodd hi tua awr i greu blog WordPress gyda patrymlun addas.

Felly, hoffwn i gyflwyno Golwg Arall. Dwi’n credu fod y straeon yn fwy darllenadwy ar y wefan, er nad oes ganddyn nhw y ‘categorïau’ sydd yn wefan Golwg. Er mae’r calendr a’r porthiant RSS yn gwneud hi’n llawer mwy defnyddiol na’r wefan swyddogol.

Mwynhewch!

Roeddwn i’n siwr y gallwn i wneud yn well na’r bobl oedd yn gweithio yn Golwg ar y pryd a felly es i ati i ail-ddylunio dau dudalen o Golwg a’i ddanfon iddyn nhw. Wnes i ddim clywed nôl.

Fe wnaeth dyluniad Golwg wella (ychydig) dros y blynyddoedd a wnes i sylweddoli mai hoffi’r dechnoleg ar gyfer dylunio cyfrifiadurol oeddwn i yn bennaf a dyna pam dwi wedi cydweithio gyda dylunwyr print/gwe ers dros ddegawd yn hytrach na esgus fod gen i ryw dalent artistig fy hunan.

Nawr fod gwefan Golwg 360 wedi lansio dwi unwaith eto yn teimlo’r siom yna o weld dylunio amaturaidd gan y cwmni o Lambed (er mai Tinopolis sy’n gyfrifol am y wefan). Dwi wedi twrio i god y wefan a mae’n eitha amlwg nad oes yna llawer o feddwl wedi mynd mewn i’r dylunio. Mae yna ddefnydd helaeth o dablau HTML a cymysgedd o CSS mewnlein ac allanol a dewis rhyfedd o steil a maint ffontiau. Does dim dychymyg o ran lliwiau a mae golwg reit salw ar y peth – nid beth sydd angen ar wefan lle mae rhaid cyflwyno llawer o wybodaeth mewn dull cryno ac effeithiol.

Fe es i ati unwaith eto felly i addasu’r cynllun – newidiadau bach iawn dwi wedi gwneud fel newid arddull y ffontiau a twtio’r bylchau. Gan fod y dyluniad yn benthyg rhai syniadau o’r Guardian, pam ddim mynd amdani yn llwyr a benthyg y lliwiau ar gyfer y prif adrannau? Mi wnes i hefyd ddewis lluniau newydd o ansawdd gwell. Mae’n anodd iawn gwneud llawer a’r wefan fel mae hi oherwydd fod y cod HTML/CSS mor wael. I fi, mae’n edrych yn llawer mwy ‘darllenadwy’ fel hyn.

Felly, mae gen i ddau sgrîn-lun ‘cyn’ ac ‘ar ôl’. I weld rhain yn iawn gwnewch yn siwr eu bod nhw ar eu maint llawn – 100%. Dyma’r dyluniad gwreiddiol a dyma’r dyluniad newydd.

Beth yw eich barn chi?

Fe wnaeth cyd-weithiwr i mi cael trafodaethau gyda nhw 9 mlynedd yn ôl ynglyn a adeiladu gwefan fyddai wedi bod a cynllun dwyieithog (sydd yn ddi-bwynt braidd os nad yw cwsmer yn fodlon cyfieithu’r cynnwys). Os ydyn nhw am newid agwedd o ddifri nawr, efallai yr hoffen nhw roi cynnig i brynu urc.co.uk oddi wrthon ni? Mi fyddai’n arbed ni rhag cael ymholiadau di-ri am yr ‘United Reform Church’.

Rydych chi’n treulio blwyddyn yn datblygu a pharatoi’r cynnwys, cyn lansio’r wefan yn gynnar yn 2002, er nad yw’r cynnwys Cymraeg ddim ar gael eto. Dim problem – cuddiwch y botwm Cymraeg a fe fydd pawb yn hapus. Flwyddyn yn ddiweddarach, mae’r safle Cymraeg yn lansio o’r diwedd.

Yn 2003, rydych chi eisiau datblygu ‘gwefan gymunedol’ am mai dyma ffasiwn y cyfnod (a mae yna grant bach handi o Ewrop). Rydych chi’n prynu meddalwedd rheoli cynnwys drud iawn ac yn mynd ati i greu gwefan newydd sydd yn dyblygu rhan fwyaf o’r cynnwys sydd yn eich gwefan wreiddiol. Mae’r wefan newydd yn cael ei lansio yn uniaith Saesneg ond am nad yw’n wefan ‘swyddogol’ y cyngor, sdim angen y Gymraeg nag oes?

Mae blynyddoedd yn pasio a mae’ch gwefan swyddogol yn dechrau mynd yn hen a diflas. Erbyn 2006 rydych chi’n penderfynu ail-ddatblygu y wefan yn fewnol a mae’r gwaith o grynhoi gwybodaeth a chynnwys yn dechrau eto. Flwyddyn yn ddiweddarach mae papur newyddion y cyngor yn cyhoeddi’n falch fod y wefan newydd yn cael ei lansio ym mis Ionawr. Mae’r misoedd yn pasio a sdim golwg ohono. Ond ym mis Awst, o’r diwedd, ar ôl ychydig o drafferthion gyda’r gweinydd .NET lansiwyd gwefan newydd.

Ar ôl treulio gymaint o amser ac egni yn datblygu’r gwasanaeth newydd, fyddech chi ddim eisiau gwneud yr un camgymeriad eto fyddech chi? A lansio heb ddim o’r cynnwys Cymraeg ar gael? Na, peidiwch bod yn ddwl!

Ta beth, mae’r eitem yn crybwyll fod 80,000 o bobl yng Nghymru sy’n ddall neu rhannol ddall a felly fod hi’n bwysig meddwl am adeiladu gwefannau sy’n hygyrch i’r dall. 80 mil, mae hynny’n lot ondywe! Wel, dim ond 2% o boblogaeth Cymru. Dychmygwch petai rhywun yn gwneud datganiad fel:

[Wales] has some 500,000 fluent or semi-fluent Welsh speakers, so designing websites with Welsh-language content is “well worth doing” for companies in the country.

Y gwahaniaeth rhwng y dall a’r siaradwyr Cymraeg wrth gwrs fod ni’n gallu ‘dewis’ siarad Saesneg a dyna’r esgus arferol yn absenoldeb deddfau i sicrhau cydraddoldeb. Dwi wedi clywed pobl yn cwyno am y ‘gost’ o ddarparu deunydd dwyieithog ond ddim yn cwyno am y gost (llawer uwch yn aml iawn) o sicrhau hygyrchedd i’r anabl a cyfleoedd cyfartal ymhob agwedd o redeg busnes.

Mae creu gwefannau hygyrch yn bwysig yn sicr ac yn fwy na hynny yn weddol rhwydd i wneud, drwy ddilyn safonau; mae unrhyw gostau yn rhan o’r gwaith dylunio/adeiladu a felly ddim mor amlwg i’r cwmni sydd wedi comisiynu’r wefan. Y cwmni sy’n darparu’r cynnwys a felly mae costau cyfieithu yn fwy amlwg iddyn nhw. Mae gwefan fasnachol yn cael ei ystyried yn fuddsoddiad er mwyn ennill cwsmeriaid a mewn cynllun busnes synhwyrol mi ddylai fod gwefan ddwyieithog yn gam arall i gynyddu yr ROI hollbwysig.

Beth dwi’n drio ddweud felly? Wnai ddim enwi nhw ond yn rhinwedd fy swydd dwi wedi dod ar draws nifer o bobl marchnata sy’n ail-adrodd y ddadl o ‘gost’ yn ddi-gwestiwn, nifer ohonyn nhw’n Gymry Cymraeg yn anffodus. Cyn i ni allu perswadio cwmniau rhyngwladol i gymryd yr Iaith o ddifri efallai ddylen ni ddechrau’r gwaith yn agosach adre.