Mae’r albwm yn cynnwys cân ‘Oes y Cyfrifiaduron’ wnaeth argraff arna’i ar y pryd mae dal yn ffefryn. Fe es i ati i wneud fideo ar gyfer y gân. Roeddwn am ddefnyddio fideo a lluniau dan drwydded Creative Commons ond roedd e’n gythreulig o anodd i ganfod deunydd addas, yn enwedig o wledydd Prydain. Dyna pam mae’r rhan fwyaf o’r deunydd yn tarddu o America.

Rwy’ am drafod y gân nes ymlaen ond dyma’r fideo i ddechrau (cliciwch y botwm sgrîn llawn i gael fersiwn HD).

Ar yr olwg gynta mae’n gân ysgafn am fyw yn oes y cyfrifiaduron. Mae’r geiriau ar y llaw arall yn sôn am fyd lle mae ‘cyfrifiaduron’ yn rheoli bywyd a dwyn swyddi. Cafodd y gân ei sgrifennu ynghanol diweithdra mawr yr 80au – “Y’ni eisiau’n gwaith yn ôl, mae’n ddiflas ar y dôl”. Oedd yna fai ar gyfrifiaduron?

Yng Nghymru, fe gollwyd y rhan fwyaf o’r swyddi yn y diwydiant glo a gweithgynhyrchu. Roedd y diwydiant electroneg a chyfrifiaduron yn un o’r meysydd prin lle roedd swyddi yn cael eu creu. Fe wnaeth y cwmni AB Electronics o Abercynon gynhyrchu nifer o gyfrifiaduron cynnar fel mae Amgueddfa Cymru yn esbonio.

Efallai roedd pethau’n edrych yn ddu yn nirwasgiad yr 80au ond roedd y math o broffwydo ar Tomorrow’s World yn eitha pell ohoni. Roedd yna deimlad y byddai cyfrifiaduron a’r robotiaid yn gwneud popeth drosto ni a fydde ni’n rhydd i fyw bywyd o hamdden mewn dinasoedd glan modern. Yn sicr mae robotiaid wedi disodli nifer o swyddi diflas mewn ffatrïoedd. Mae’n bosib dadlau hefyd mai gwarchod swyddi mae nhw’n wneud drwy wneud cynhyrchu nwyddau yn fwy effeithiol a felly’n gwneud hi’n bosib i gadw cwmnïau cynhyrchu mewn gwledydd fel Cymru lle mae cyflogau yn gymharol uchel.

Erbyn hyn dwi’n meddwl fod cyfrifiaduron wedi creu mwy o waith mewn meysydd cwbl newydd tra’n lleihau’r baich o weinyddu mewn meysydd eraill. Hyd at y 90au cynnar roedd swyddfeydd mawr yn arfer cyflogi stafelloedd llawn o bobl (menywod i fod yn gywir) oedd a’r gwaith penodol o deipio dogfennau a llythyrau. Doedden nhw ddim mwy na cyfrifiaduron dynol gyda gwirydd sillafu a geiriadur. Erbyn hyn mae pawb yn teipio – yn paratoi dogfennau a delio gyda’u gohebiaeth eu hunain, a hynny ar gyfrifiadur.

Doedd y swydd dwi’n wneud nawr ddim yn bodoli yn 1985. Roedd yna swyddi tebyg ar gael wrth gwrs mewn banciau, cwmni cyfrifydd neu yswiriant. Yr unig le arall fase swydd tebyg oedd mewn prifysgolion lle roedd sylfaen y dechnoleg dwi’n ddefnyddio nawr yn cael ei ddyfeisio a’i ddatblygu.

Felly ydi’r cyfrifiaduron wedi cymryd ein swyddi neu ydyn nhw wedi creu byd lle mae’n bosib creu swyddi gwbl newydd? Mae’n gân bop gwych ond hir oes i’r cyfrifiaduron.

Yng Nghymru fe ddangoswyd cyfres o dri rhaglen o’r enw ‘Cyber Wales’ ar BBC Wales yn 1995. Dyma glip o ddechrau’r rhaglen sy’n cael ei gyflwyno gan Gareth Jones.

Roedd y llywodraeth yng Nghymru, yn bennaf drwy’r WDA, yn ceisio codi ymwybyddiaeth hefyd. Roedd y dechnoleg yn cael eu gyflwyno mewn llefydd fel y Sioe Frenhinol a’r Eisteddfod. Tua’r un adeg yn 1995, roedd arddangosfa (yng Nghaerdydd neu Gasnewydd?) i bobl gael gweld nid yn unig dechnolegau’r rhyngrwyd ond datblygiadau eraill fel ‘fideo ar alw’. Yn y clip nesa, mae Gareth Jones yn siarad ar Heno am y dechnoleg newydd.

Mae’r hysbyseb yn fy atgoffa fi o hwn (John Bwts a’i acen cocni gorau).

Fideo gan John F. O’Sullivan

Mae gen i gasgliad o glipiau sain/fideo yr hoffwn i wneud rhywbeth gyda nhw ond byth yn cael yr amser. Fel arbrawf bach felly dyma ychydig o nonsens wnes i roi at ei gilydd heddiw:

Y bwriad oedd creu ‘jiwcbocs’ o fideos fyddai’n chwarae’n ddi-dor. Mae yna lawer o fideos gan fandiau Cymraeg ar YouTube – rhai wedi eu cymeryd o fideos ‘swyddogol’ a wnaed ar gyfer rhaglenni teledu fel Fideo 9, Y Bocs, Syth a Bandit. Mae eraill yn fideos amatur o gigs neu rhai wedi eu creu gan y defnyddwyr. Dwi wedi dewis defnyddio y fideos swyddogol wnaed ar gyfer y teledu (sy’n cynnwys perfformiadau byw mewn stiwdio) am mai rheina ar y cyfan sydd o’r ansawdd orau ac yn ddiddorol i’w gwylio.

Wnes i ddarganfod cod JavaScript ar y we gan rhywun oedd wedi sgrifennu sgript i ddangos ‘playlist’ o fideos a defnyddiais hwnnw fel sail. Roedd y sgript yn defnyddio rhestr o fideos wedi ei cofnodi yn y cod eu hunan, ond roeddwn i eisiau rhywbeth oedd yn gofyn i’r gweinydd am fideo newydd ar hap. Roedd angen tipyn o newidiadau felly i ychwanegu galwad i’r gweinydd drwy Ajax. Wedyn wnes i sgrifennu ychydig o god PHP ar y gweinydd er mwyn rheoli pa fideos oedd yn cael eu chwarae.

Unwaith mae fideo yn gorffen chwarae, mae’r cod yn danfon yr hen ID i’r gweinydd er mwyn cofnodi sawl gwaith mae’r fideo wedi ei ddangos. A mae’n danfon ID newydd yn ôl (wedi ei ddewis ar hap ond ddim yr un ID ac o’r blaen). Mae gwybodaeth am y gân yn cael ei ddanfon hefyd er mwyn dangos yn yr adran ‘Yn Chwarae’.

I orffen, wnes i adeiladu ffurflen bach syml er mwyn derbyn cynigion am fideos newydd – mae’r ffurflen yn chwilio os yw’r fideo ar gael yn barod. Ac yn olaf – enw. Dewisiais i ‘Fideo 9.0‘ mewn teyrnged i’r gyfres arloesol Fideo 9 (lle daw llawer o’r fideos ar y rhestr).

Dwi wedi treulio tua 3 noson ar adeiladu y system mor belled felly beth allwn i wella ac ychwanegu?

• Gwneud y fideos i chwarae gefn wrth gefn yn fwy llyfn (ond dwi’n credu mai cyfyngiad gyda’r ffordd mae YouTube yn gweithio yw hyn)
• Dangos jingl neu hysbyseb bob 30 munud
• Cadw cofnod o’r fideos sydd wedi eu gwylio fel nad yw cân yn cael ei ail-ddangos o fewn yr un sesiwn
• Creu tudalen sy’n rhestru’r caneuon sydd ar gael yn y gronfa ddata, i’w wneud yn haws i bobl gynnig fideos newydd
• Cyfyngu y rhestr chwarae i ganeuon o gyfnodau arbennig (80au, 90au, 00au) neu math o berfformiad (fideo ar ffilm, gig byw, fideo amatur)
• Rhoi mwy o wybodaeth am ffynhonnell y fideo. Dwi’n cofnodi peth o hwn yn barod, ond dyw pob fideo ar YouTube ddim yn rhoi’r wybodaeth
• Mae llawer o’r fideos wedi eu recordio o’r darllediad teledu ac yn cynnwys cyflwyniadau o’r rhaglen neu ddarnau o’r gân flaenorol neu’r un dilynol. Er fod hyn yn ddiddorol yng nghyd-destun hanesyddol, dwi eisiau dechrau/gorffen y fideo yn y man cywir. Dwi wedi ceisio gwneud hyn yn barod ond fe fydd angen gwella’r dechneg.

Ar hyn o bryd mae 76 o draciau yn y gronfa sydd yn 5 neu 6 awr o gerddoriaeth. Mi fasen i’n falch o gael ymateb, cwestiynau neu unrhyw welliannau.

Dyma glip o rhaglen beilot a wnaeth e ar gyfer BBC Three, sy’n nodedig yn bennaf am fod yr isdeitlau scymraeg wedi eu cyfieithu drwy ein hen ffrind InterTran. Ydi hyn yn ychwanegu at ‘ddoniolrwydd’ y sgets? Efallai.

Os ydych chi’n hoffi mootboxle, mae ganddo albym nadolig yn yr un dull i’w lwytho lawr am ddim.