Fe gyhoeddwyd Sothach o 1988 i 1996 gan Gwmni Cytgord ym Methesda. Dwi ddim yn cofio’n union beth ddigwyddodd ond fe ddaeth i ben yn ddisymwth heb gael rhifyn ‘ffarwel’. Roedd yn gylchgrawn pwysig i mi yn ystod y 90au er mwyn cael gwybodaeth am gerddoriaeth Cymraeg. Roedd e fod dod allan yn fisol ond doedd e byth ar amser a roedd e’n eitha tenau ar adegau.

Chwarae teg i’r golygyddion, roedden nhw’n fodlon cyhoeddi’r holl lythyrau yn cwyno (yn cynnwys rhai anaeddfed gen i) ond mae’n debyg eu bod nhw’n gwneud ymdrech go lew heb lawer o adnoddau.

Nawr mod i wedi dechrau, dwi’n gobeithio gwneud y gwaith sganio yn fwy rheolaidd. Megis dechrau felly, ond dyma Archif Sothach!

Dwi wedi gweithio ar ddatblygiad gwefannau i gwmnïau trên ers degawd nawr a felly mae gen i beth profiad a diddordeb yn y maes. Fe wnaethon ni ddatblygu tri gwefan i gwmni ‘Wales and Borders’ yn 2002 (mewn llai na dwy fis fel mae’n digwydd!), gwefannau cafodd eu llyncu wedyn i fewn i gwmni Arriva yn 2005, pan wnaethon nhw – yn eu doethineb – apwyntio asiantaeth o Lundain i ail-ddatblygu’r wefan – dyma’r fersiwn oedd yn bodoli o 2006 hyd heddiw. Dwi’n dal i weithio ar wefannau i rai o’r cwmnïau trenau mawr yn Lloegr. Mae ganddyn nhw fwy o arian yn sicr, ond mae yna hefyd ymdrech galed i wneud ei gwefannau yn ddefnyddiol ac o safon uchel.

Mae cwynion wedi bod dros y blynyddoedd am ddiffyg darpariaeth Gymraeg ar wefan Trenau Arriva, yn bennaf yr adrannau sy’n defnyddio neu dderbyn gwybodaeth oddi wrth systemau craidd y system rheilffordd ym Mhrydain (adran wybodaeth National Rail sy’n cyflenwi rhestr o orsafoedd, amserlenni ac ati).

Does dim dwywaith amdani – mae hi’n her anferth i gyfuno’r holl systemau hyn mewn i un gwefan – dyna sy’n cymeryd rhan fwyaf o’n amser ni, a dim ond mewn un iaith mae hynny. Er hyn, does dim ymdrech o gwbl wedi bod gan Arriva i geisio datrys hyn dros 9 mlynedd. Mae tudalen yn nodi Polisi Dwyieithog y cwmni yn nodi pa wasanaethau sydd ddim ar gael yn Gymraeg:

Nid yw’r gwasanaethau canlynol ar gael drwy gyfrwng y Gymraeg:

Gwasanaeth Prynu Tocynnau Ar-lein
Journey Check – gwasanaeth gwybodaeth fyw
Rainbow Boards – gwasanaeth gwybodaeth fyw
Cyfrifiannell Tocyn Tymor
Argraffu Amserlen Personol
Gwaith Peirianyddol
Bwrdd Ymadawiadau/Cyraeddiadau
Chwilio am Orsaf

Mae hyn yn gyfaddefiad reit warthus. Os ewch chi i adran ‘wybodaeth fyw’ y wefan, does dim hyd yn oed ymdrech i gyfieithu tudalennau fel Bwrdd Ymadawiadau. Hyd yn oed yn waeth, ar dudalennau Gwaith Peirianyddol a Newid Gwasanaethau, does dim gwybodaeth o gwbl na dim yn eich cyfeirio at y fersiwn Saesneg lle mae’r wybodaeth i’w weld.

Mae’n wir i ddweud fod yr holl wybodaeth ‘fyw’ yn cael ei gyflenwi gan un cwmni canolog sydd ddim yn gallu darparu testun Cymraeg. Er fod angen ateb tymor hir i hynny, mae yna rhai ffyrdd o gwmpas y broblem hyn hefyd.

Ar ein fersiwn dwyieithog o’r wefan yn 2002, fe wnaethon ni ymdrech i gyfieithu peth o’r wybodaeth. Er enghraifft, mae’n hawdd iawn i god y wefan amnewid testun o’r ffynhonnell; pethau fel ‘Good Service’, ‘Expected Departure’, ‘To’, ‘From’ ac yn y blaen. Mae’n hawdd cyfieithu enwau y gorsafoedd hefyd. Ymgais fach oedd hyn i weithio o gwmpas y system a roedd ymhell o fod yn foddhaol.

Mae gan Arriva ‘esgusion’ dros beidio cyflenwi peth o’r wybodaeth ar ei gwefan. Does ganddyn nhw ddim esgus o gwbl am rhai adrannau. Mae’r gwasanaeth archebu tocynnau yn cael eu gyflenwi gan the ‘thetrainline’ – does dim rheswm pam na allai Arriva fod wedi comisiynu’r cwmni i ymestyn ei systemau i gynnig fersiwn Cymraeg.

Mae’r gwasanaeth ‘argraffu amserlen’ yn cael ei gyflenwi gan gwmni Hafas o’r Almaen (mae’n system amlieithog yn barod, ond ddim Cymraeg). Mae’r cwmni hefyd yn cyflenwi amserlennau trên ar draws Ewrop (yn cynnwys gwledydd Prydain) ac yn gallu cynnig hynny mewn nifer o ieithoedd. Pam felly nad yw Arriva, sy’n rhan o gwmni Almaenig arall – Deutsche Bahn – yn gallu defnyddio’r dechnoleg sydd ar gael iddyn nhw?

Yng Nghymru fe ddangoswyd cyfres o dri rhaglen o’r enw ‘Cyber Wales’ ar BBC Wales yn 1995. Dyma glip o ddechrau’r rhaglen sy’n cael ei gyflwyno gan Gareth Jones.

Roedd y llywodraeth yng Nghymru, yn bennaf drwy’r WDA, yn ceisio codi ymwybyddiaeth hefyd. Roedd y dechnoleg yn cael eu gyflwyno mewn llefydd fel y Sioe Frenhinol a’r Eisteddfod. Tua’r un adeg yn 1995, roedd arddangosfa (yng Nghaerdydd neu Gasnewydd?) i bobl gael gweld nid yn unig dechnolegau’r rhyngrwyd ond datblygiadau eraill fel ‘fideo ar alw’. Yn y clip nesa, mae Gareth Jones yn siarad ar Heno am y dechnoleg newydd.

Mae’n bosib fyddai’n darganfod mwy i’w sganio cyn bo hir ond fel cofnod, dyma’r set o luniau ar Flickr.

Mae yna wefan ar gyfer pobl gyda fetish rhyfedd iawn sef gwylio pobl yn cael eu gungeio neu stwnsho. Diolch am Stwnsh Sadwrn ar S4C felly! Mae yna hefyd sianel fideo ar YouTube sydd a chlipiau o Stwnsh.

Dyma Tara Bethan yn ei chael hi:

Cymraeg Vending – cwmni o’r Bari sy’n cyflenwi peiriannau gwerthu. Fe gafodd y wefan ei gynllunio yn y flwyddyn 2000 ond mae’n anodd iawn dweud.

Cariad Cymraeg – mi fase’n ddiddorol gwybod beth sydd i fod yma ond dyw’r perchennog ddim wedi gosod y wefan yn llawn eto.

Cymraeg Crystal – dyma rywun arall sydd ddim yn gwybod sut i gyfieithu ‘Welsh’ i olygu’r wlad nid yr iaith.

Mae Ci Cymraeg yn mynd i dudalen ymgyrch adnabyddus Bwrdd yr Iaith ond mae Cymraeg Ci yn mynd i wefan am gorgwn. Aww!

Cymraeg Clir – nid oes Cymraeg ar y dudalen hon, mae e’n glir.

A dyna ddigon o hynny am nawr..

Fe drefnwyd rhaglen arbennig ‘Noson Gwylwyr’ (sydd ymlaen heno) gan S4C ymhell cyn y cynlluniau presennol i gyllido S4C drwy’r drwydded teledu.

Mae ffynhonnell a maint cyllid y sianel yn fater gwleidyddol a mae angen trafodaeth ar wahan ar gyfer hynny, mewn cyd-destun ehangach a phenderfyniad ar bwy sy’n rheoli materion darlledu yng Nghymru. Dwi wedi ebostio S4C i ofyn iddyn nhw beidio trafod y cyllid heno neu o leia gyfyngu ar y drafodaeth hynny.

Beth sy’n bwysig i’r gwylwyr yw beth sydd yn ymddangos ar y sgrîn ac os oes rhaglenni atyniadol sy’n ddifyr a gafaelgar. Pwy bynnag sy’n ariannu S4C mi fydd toriadau yn digwydd beth bynnag a dwi’n sicr fod posib arbed arian mewn nifer o feysydd (mae nifer o fewn y diwydiant wedi sôn am y gwastraff arian sydd wedi bod dros y blynyddoedd).

Mae angen i’r sianel ail-edrych ar sut mae nhw’n comisiynu rhaglenni. Dwi’n credu fod comisiynwyr y sianel a rhai cynhyrchwyr wedi mynd yn ddiog a hunan-foddhaol. Mae hyn yn ddatblygiad naturiol mewn unrhyw gorff sydd yn fonopoli. Does gan S4C ddim cystadleuaeth na chymhelliad allanol i wasanaethu’r gynulleidfa yn well – efallai fod angen edrych am ffyrdd y gall syniadau am raglenni Cymraeg gael eu cynhyrchu tu allan i S4C.

Does dim rheswm o gwbl pam na allai’r Cynulliad ei hun ddechrau sianel deledu ei hunain (heblaw arian a’r cymhelliad gwleidyddol wrth gwrs). Mi fyddai’n ddrud darlledu sianel yn y ffordd draddodiadol (ar Freeview/Sky) ond mae digon o ffyrdd eraill i ddosbarthu cynnwys ar lein fyddai’n cyrraedd cynulleidfa byd-eang gyda mwy o wylwyr potensial na S4C. Does dim rhaid trio creu sianel llinol o 7am-12am, ond yn hytrach rhoi cyfle ysgrifennwyr, cyfarwyddwyr, perfformwyr a phobl greadigol eraill i arbrofi.

Un o fy hoff gyfresi yn y 90au oedd sioe ‘Adam & Joe’ a gafodd ei wneud ar gyllid bach iawn a’i ddarlledu mewn slot ‘arbrofol’ ar Channel 4. Roedd y gyfres yn dibynnu ar greadigrwydd dau unigolyn, syniadau gwych, golygu slic a dim byd mwy na hynny. Oes yna bobl yr un mor greadigol yng Nghymru? Dwi ddim yn gwybod – mae yna rai enghreifftiau prin iawn ar YouTube ond os oedd hi’n bosib rhoi cyngor, arweiniad ac ychydig bach o gymorth technegol mae’n bosib fydden ni’n gwybod yr ateb.

Beth bynnag, fe gawn ni weld heno os ydi S4C wir wedi ei ‘deall hi’ neu a fyddan nhw’n parhau yn yr un rhigol.

Yn lle talu bob tro i fynd ar y bws mae’n bosib defnyddio’r cerdyn. Mae’n bosib llwytho’r cerdyn gyda arian o flaen llaw neu ar y bws, hyd at gyfanswm o 50 punt. ‘Does dim byd newydd iawn yn hyn – mi fydd llawer yn gyfarwydd a cherdyn Oyster yn Llundain a mae yna gynlluniau tebyg mewn nifer o ardaloedd yn Lloegr.

Y peth sy’n fy synnu i yw fod yn rhaid defnyddio arian ar y bws i ychwanegu at y credyd neu fynd i swyddfa Bws Caerdydd yn Wood Street. Dim sôn am dalu ar lein na system sy’n ychwanegu yn awtomatig fel sydd ar gerdyn Oyster. Mae’n debyg y bydd pobl sy’n talu am docyn tymor drwy ddebyd uniongyrchol yn cael credyd wedi ei ychwanegu i’r gerdyn ond ‘dyw hynny ddim gwerth i deithwyr achlysurol.

Yn y gwaith rydy’ ni wedi bod yn gweithio ar nifer o wefannau ‘top-up’ i gwmniau bysus o Loegr – yn wir mae’n rhan sylweddol o’n gwaith yn ddiweddar. ‘Dyw e ddim yn syml mae’n wir, a mae tipyn o gymlethdodau wedi codi yn ein gwaith ni. Er hyn, mae rheoli cyfrifon a thalu am bethau fel hyn ar lein yn nodwedd reit sylfaenol i unrhyw wasanaeth ers blynyddoedd maith.

Beth yw hi nawr.. bron yn 2011? Croeso i Gaerdydd.. dinas ar flaen y gad.

Mae’r camgymeriadau bach arferol yn y wefan Gymraeg ond mae yna scymraeg arbennig yma hefyd fel “Mewn di-argyfwng ffoniwch 101″ neu beth am y gampwaith hwn?

Nid yw einbobi.com yn disodli galwad fry, mae yma i’n cynortthwyo ni i fynd i’r afael ag anghenion cymunedau. Os byddwch angenm riportio achos brys galwch 999