Diolch i Dad am ddangos gwefan i fi sydd heb gael llawer o sylw mae’n rhaid dweud, sef Llyfrau o’r Gorffennol sy’n rhan o Culturenet Cymru. Mae yna un ddolen fach i’r wefan yn Gwales, ond dyw Google ddim yn gwybod dim amdano drwy’r cyfeiriad Cymraeg.
Ar hyn o bryd mae Dad yn mwynhau darllen ‘Teulu Bach Nantoer’ a mae’n debyg fydd 10 o lyfrau ychwanegol yno erbyn diwedd mis Medi. Un cŵyn fach – mae yna gyfieithiadau od ar y dolenni llywio – ‘Nesaf tudalen’, ‘Olaf tudalen’ ayyb.
Mae gen i gysylltiadau gyda’r Diliau am resymau wnai esbonio rhywbryd arall. Ond am nawr dyma MP3 o dau drac oddi ar EP 12″ “Caneuon y Diliau” (QEP 4043) ryddhawyd ar ddechrau’r 60au gan Recordiau Qualiton o Bontardawe. 12/5 oedd pris y record, gyda llaw, nid fod hynny’n golygu dim i mi.
Mae’r gân gynta’n esbonio’r clawr beth bynnag.
Y Felin Fach Ddŵr [3.65MB]
Tyred Yn Ôl [2.53MB]
Dwi’n credu fod e’n werth cofnodi manylion y clawr cefn (saesneg) yn ei gyfanrwydd yma. Mi fydd yr heip marchnata ynglyn a rhai grwpiau Cymraeg heddiw yn edrych yr un mor wirion mewn 40 mlynedd dwi’n siwr.
A breath of fresh air is currently blowing through the field of Welsh entertainment. The traditional Noson Lawen atmosphere is suddenly leavened with a new ingredient, and living Welsh culture brought into step with the sixties.
It is not without reason that this sleeve note is written in English. It is time that all should appreciate that Wales today can supply the needs of those who are abreast of the second half of the twentieth century. Songs of protest, love, work and praise, all have their place in the repertoire of the new generation of Welsh music-makers.
Amongst those “Y Diliau” produce sounds in the modern idiom with all the panache and professionalism of their Los Angeles, St. Germain or Barcelona equivalents. Their language is Welsh, but language in no way restricts the universality of their appeal. It is possible for a non-Welsh-speaker to listen to them with all the enjoyment he might derive from a South American or Hungarian Gypsy group. The Welsh speaker, of course, being familiar with the group, will expect from these songs a rich and worthwhile content.
We look to this record to provide a step forward in Welsh entertainment. What the “Triawd y Coleg” did for Welsh light music in the forties, we expect “Y Diliau” to do in the sixties. The group, already firm favourites on Welsh T.V., must be a musical milestone in the Welsh tradition which, if it is to live, must remain “alive” and must communicate beyond its native heath.
Yn 1991, fe ddedfrydwyd Alun Llwyd a Branwen Niclas i’r carchar am 12 mis ar ôl torri mewn i swyddfeydd y llywodraeth fel rhan o ymgyrch Deddf Eiddo Cymdeithas yr Iaith.
Er mwyn codi arian at CyI yn sgîl hyn (a fel esgus da i ddathlu sîn gerddoriaeth iach iawn ar y pryd), fe ryddhawyd CD O’r Gad (Ankst 020). Mae yna lot o stwff da ar hwn felly mi fydd rhaid dewis yn ofalus. Mae’r traciau yma i gyd wedi ei ryddhau ar albymau yr artistiaid eu hunain am wn i.
Aros Mae – How! [3.14MB]
Bob Delyn a’r Ebillion – Ffair y Bala [4.53MB]
Geraint Jarman – Tracsiwt Gwyrdd [4.33MB]
Datblygu – Popeth yn Gymraeg [3.82MB]
Dyna’r frawddeg fyddwn ni’n clywed flwyddyn nesa ar S4C mae’n debyg, wedi i’r sianel arwyddo cytundeb gyda gwmni emuse o’ Iwerddon ar gyfer ei meddalwedd sy’n greu gwasanaethau ‘botwm coch’ i deledu. Mae’n rhyfedd ei fod wedi cymryd cyhyd i S4C ymuno gyda’r chwyldro – mi wnes i weithio ar beilot o wasanaeth rhyngweithiol i S4C yn 1999, lle fyddai canlyniadau’r cystadlu ar gael drwy’r botwm coch. A hyn i gyd i’w ddatblygu mewn dwy fis, gan ddechrau gyda ‘cwrs carlam’ (dau ddiwrnod!) mewn sut i raglennu MHEG, sef un o’r ieithoedd rhaglennu mwya’ diawledig a ddyfeisiwyd erioed.
Mi roedd hyn ychydig bach o flaen yr amser fel mae’n digwydd – roedd hyn cyn i unrhyw sianel deledu arall lansio unrhyw wasanaeth digidol a felly roedd hi’n ddyddiau cynnar i’r meddalwedd a’r diwydiant ei hun. Roedd angen cyfarpar allweddol gan Sony er mwyn gallu cyfuno’r gwasanaeth i fewn i blethiadu teledu digidol a dim ond un oedd ar gael drwy Brydain ar y pryd. Fe roedd hwnnw ym meddiant Channel 4 a roedden nhw’n brysur iawn yn trwsio’r namau i gyd er mwyn lansio’r gwasanaeth. Gan fod yr Eisteddfod yn prysur agosáu roedd hi’n amhosib gorffen y gwaith yn yr amser, ond fe adeiladwyd system arddangos yn unig gan ddefnyddio meddalwedd oedd yn dynwared bocs digidol.
Dwi’n edrych ymlaen felly i weld sut fath o wasanaeth fydd S4C yn ei ddatblygu – fe fyddai fersiwn digidol o ‘Teletestun’ yn beth defnyddiol i gael, fel man cychwyn.
Rhai blynyddoedd yn ôl fe wnaeth ffrind i mi gynllunio gwefan a creu CD a fideo ar gyfer brenin y carioci Ivor Beynon – sy’n perfformio yng nghlybiau De Cymru dan yr enw ‘Lord of Steel’. (Wnaethon nhw gwmpo mas yn ddiweddar a sdim rhyfedd – am fod Ivor yn dipyn o ‘gymeriad’).
Antur ddiweddara’ Ivor oedd ceisio mynd ar sioe deledu yr X Factor, lle roedd yn llwyddiant ysgubol. Gymaint o lwyddiant yn wir fel mai dim ond 10 eiliad ohono ddangoswyd ohono yn y brif raglen. Ond fe ymddangosodd mewn eitem hirach ar y rhaglen Xtra Factor lle mae’n esbonio ei athroniaeth i ni, gan ddechrau gyda tarddiad enw ei alter ego:
Well, Ivor Beynon is a Welsh.. it’s Welsh. And Ivor, in English, is Lord and Beynon is Steel. So Ivor Beynon in English is the Lord of Steel.
Wel dyna esboniad hollol glir ynde. Dyma glip o’r dyn ei hun ar y rhaglen. (7.5MB, WMV)